منطقهٔ جنوب غربی آسیا در یک نگاه، درون یک مثلث جای می‌گیرد. اضلاع این مثلث عبارت‌اند از:
این منطقه به قاره‌های آسیا، اروپا و افریقا متصل است و در کانون اتصال سه قاره قرار دارد. دریاها و اقیانوس‌های مهمی در این منطقه قرار دارند: دریای مدیترانه، دریای سرخ، خلیج فارس، دریای عمان، دریای خزر، دریای سیاه و اقیانوس هند.
دو کشور وسیع منطقهٔ جنوب غربی آسیا عربستان و ایران هستند.
در جنوب غربی آسیا، سرزمین‌های بسیار بلند و سرزمین‌های پست و همواری وجود دارند:
با توجه به وسعت زیاد و تنوع ناهمواری‌ها، آب و هواهای گوناگونی در این منطقه به وجود آمده است:
منطقهٔ جنوب غربی آسیا یکی از نخستین کانون‌های تمدنی جهان است. سال گذشته با بعضی تمدن‌های باستانی که در ایران و بین‌النهرین شکل گرفته و چند هزار سال قدمت دارند، آشنا شدید. در این منطقه، اقوام گوناگونی زندگی می‌کنند.
با توجه به نمودار جمعیتی کشورهای منطقه، پرجمعیت‌ترین کشور منطقه، پاکستان است. سه کشور پرجمعیت منطقه عبارت‌اند از: پاکستان، ایران و ترکیه.
وسیع‌ترین کشور منطقه، عربستان است که جمعیت آن نسبت به مساحت آن کم است.
مردم منطقه به زبان‌های مختلفی صحبت می‌کنند. پرتکلم‌ترین گروه‌های زبانی در منطقهٔ آسیای جنوب غربی عبارت‌اند از: عربی، فارسی، ترکی و اردو.
منطقهٔ جنوب غربی آسیا، کانون ظهور ادیان توحیدی بوده است. ادیان الهی یهود، مسیحیت و اسلام در این منطقه ظهور کرده‌اند. بیش از ۹۰ درصد مردم منطقه، مسلمان هستند. این منطقه قلب تمدن اسلامی محسوب می‌شود.
اغلب کشورهای منطقهٔ جنوب غربی آسیا دارای ذخایر نفت و گاز، این ثروت خدادادی هستند، اما متأسفانه بیشتر آنها از نظر اقتصادی به صادرات نفت وابسته بوده و کالاهای مصرفی مانند ماشین‌آلات، موادغذایی، دارو و انواع کالاهای مصرفی را از کشورهای دیگر وارد می‌کنند.
کشور عربستان علاوه بر صادرات نفت، همه ساله درآمد زیادی را از طریق مراسم حج و سفر میلیون‌ها زائر به این کشور نصیب خود می‌کند.
بعضی کشورهای منطقه توانسته‌اند از طریق رونق گردشگری یا تجارت و بازرگانی، اقتصاد خود را متحول کنند و درآمد زیادی به دست بیاورند، مانند ترکیه و امارات متحدهٔ عربی.
ایران با استفاده صحیح از ظرفیت‌های داخلی همچون کشاورزی، صنایع پتروشیمی و فولاد، ترانزیت، گردشگری و اقتصاد دانش‌بنیان تاکنون به پیشرفت‌های بزرگی دست یافته و می‌تواند جایگاه نخست اقتصاد غرب آسیا را در آینده از آن خود کند.
برخی کشورهای دیگر منطقه نیز به دلیل جنگ، اشغال نظامی توسط آمریکا و نبودن امنیت، نتوانسته‌اند از نظر اقتصادی پیشرفت کنند و وضعیت چندان مناسبی ندارند، مانند: عراق و افغانستان.
| موضوع | نکته کلیدی |
|---|---|
| موقعیت | درون یک مثلث: از تنگهٔ بسفر و داردانل تا کوه‌های پامیر و تا خلیج عدن و باب‌المندب |
| اتصال | کانون اتصال سه قارهٔ آسیا، اروپا و افریقا |
| دو کشور وسیع | عربستان و ایران |
| ناهمواری | کوه‌های بلند، جلگه‌های بین‌النهرین و سند، بیابان‌های ربع‌الخالی، دشت کویر و لوت |
| آب و هوا | سرد کوهستانی، گرم و خشک، گرم و شرجی، مدیترانه‌ای |
| مسائل آبی | کمبود آب شیرین، اختلافات بر سر منابع آبی رودخانه‌ها |
| تمدن | یکی از نخستین کانون‌های تمدنی جهان (ایران و بین‌النهرین) |
| جمعیت | پرجمعیت‌ترین: پاکستان، سپس ایران و ترکیه |
| زبان | عربی، فارسی، ترکی و اردو |
| دین | بیش از ۹۰ درصد مسلمان، کانون ادیان توحیدی |
| اقتصاد | وابستگی به نفت و گاز، درآمد حج (عربستان)، گردشگری و تجارت (ترکیه و امارات) |
| ایران | اقتصاد دانش‌بنیان، صنایع پتروشیمی و فولاد، ترانزیت، گردشگری |
| کشورهای دارای مشکل | عراق و افغانستان (به دلیل جنگ و اشغال) |