میراث، یعنی ارث و هر چیزی که از گذشتگان و نیاکان به ما رسیده باشد. بخشی از آثاری که از گذشتگان برای ما به جای مانده است، میراث فرهنگی است.
از آنجا که ایران جایگاه تمدن‌های کهن و یکی از قدیمی‌ترین سکونتگاه‌های بشری است، دارای میراث فرهنگی بسیار زیاد است که بخشی از آن در موزه‌ها نگهداری می‌شود.
البته قبل از انقلاب اسلامی، بخشی از آثار باستانی و گنجینه‌های هنری ایران، به دست بعضی کشورها، به ویژه فرانسه، انگلیس و آمریکا به غارت رفت. ما باید برای حفظ و معرفی این آثار، برنامه‌ریزی و تلاش کافی را بکنیم، تا بتوانیم آنها را به آیندگان بسپاریم.
علم تاریخ عبارت است از مطالعهٔ زندگی انسان‌ها در گذشته. آشنایی با گذشته به ما کمک می‌کند تا زمان حال را بهتر بفهمیم. ما از مطالعهٔ رویدادها و زندگی مردمان گذشته می‌توانیم عبرت بگیریم و از تجربه‌های آنها در زندگی امروز استفاده کنیم.
به کسانی که دربارهٔ زندگی انسان‌ها و رویدادهایی که در گذشته اتفاق افتاده، مطالعه و تحقیق می‌کنند، مورخ می‌گویند.
مورخان در مطالعات خود از منابع مختلفی مانند کتاب‌ها یا کتیبه‌ها و نوشته‌ها، ابزارها، ظرف‌ها، سکه‌ها، بناها و هر چیزی که از گذشته باقی مانده است، استفاده می‌کنند.
گاه مورخان از منابع مختلف استفاده می‌کنند و نظر خود را درباره یک موضوع تاریخی بیان می‌کنند. اما آنها تلاش می‌کنند شواهد و مدارک به جای مانده را با دقت بررسی کنند تا به واقعیت آنچه در گذشته رخ داده، پی ببرند و آن نظر خود را درباره یک موضوع تاریخی بگویند. گاهی ممکن است مورخان با دست یافتن به شواهد و مدارک جدید، تغییراتی در نظرات خود بدهند.
مورخان در کار خود از یافته‌ها و نتایج مطالعات باستان‌شناسان نیز استفاده می‌کنند.
بعضی از آثار تاریخی مربوط به زمان‌های بسیار دور، در دل خاک قرار دارند. به همین علت باستان‌شناسان ابتدا با مشاهدهٔ ویرانه‌های به جای مانده از گذشته‌های دور، در دل خاک قرار دارند، با مطالعهٔ منابع تاریخی یا حدس و گمان، حدس می‌زنند که در یک منطقه، آثار باستانی وجود دارد.
سپس با جستجو و حفاری در آن منطقه، به کندوکاو می‌پردازند و در هر مرحله از ابزار خاصی استفاده می‌کنند. باستان‌شناسان با حوصله، آثار موجود در دل خاک را بیرون می‌آورند و هنگامی که خاک‌برداری می‌کنند، به هر شیئی که برخورد می‌کنند، معمولاً همان موقع از آن عکس و فیلم تهیه می‌کنند. چرا؟
مورخان معمولاً کار خودشان را با پرسش‌هایی دربارهٔ گذشته آغاز می‌کنند. آنها می‌خواهند دربارهٔ اشخاص یا رویدادهایی بدانند. مورخان ممکن است دربارهٔ یک موضوع، اطلاعاتی داشته باشند، اما چیزهایی هم برای آنها نامعلوم باشد.
در هر حال، آنها پرسش‌هایی را طرح و سپس درباره آنها تحقیق می‌کنند تا پاسخ‌های احتمالی آنها را پیدا کنند.
در همهٔ کشورها برای حفظ و نگهداری آثار تاریخی با ارزش و میراث فرهنگی، مکان‌هایی به نام موزه وجود دارد. در کشور ما نیز موزه‌های گوناگونی در شهرهای مختلف تأسیس شده است.
موزه‌ها علاوه بر نگهداری آثار تاریخی، این آثار را به نمایش می‌گذارند به طوری که همهٔ مردم با رفتن به موزه، می‌توانند آنها را مشاهده کنند تا از چگونگی زندگی مردم در زمان‌های مختلف آگاه شوند.
همچنین، موزه‌ها مکان‌های مناسبی برای افرادی هستند که در رشته‌های مختلف مثل تاریخ، هنر، معماری، باستان‌شناسی و... مطالعه و تحقیق می‌کنند.
یکی از اهداف مهم این وزارتخانه، معرفی فرهنگ و تمدن گرانبهای ایرانی-اسلامی کشورمان است. این وزارتخانه فعالیت‌های مختلفی را در زمینه حفظ و احیای میراث طبیعی و فرهنگی و صنایع دستی کشور، انجام می‌دهد. البته همه ما نیز، باید با شناخت و معرفی فرهنگ مادی و معنوی پربار خویش و حمایت از آن، به این وظیفه کمک نماییم.
| موضوع | نکته کلیدی |
|---|---|
| میراث فرهنگی | آثار ارزشمند مربوط به فرهنگ، تمدن و هویت یک ملت |
| میراث مادی | ظرف، سکه، کتیبه، فرش، بناهای تاریخی |
| میراث غیرمادی | اعتقادات، دستاوردهای علمی، زبان، آداب و رسوم |
| تاریخ | مطالعه زندگی انسان‌ها در گذشته |
| مورخ | کسی که درباره گذشته مطالعه و تحقیق می‌کند |
| باستان‌شناس | کسی که با حفاری، آثار باستانی را کشف می‌کند |
| موزه | مکان نگهداری و نمایش آثار تاریخی |
| وزارت مسئول | وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی |