دانستید که شرایط جغرافیایی ایران موجب شده است که ایران تنوع زیادی در گونه‌های گیاهی و جانوری داشته باشد. برای مثال:
| گونه | محل زندگی | ویژگی |
|---|---|---|
| یوزپلنگ ایرانی | شاهرود، طبس، بافق، زرند و نائین | طول ۱۱۲ تا ۱۳۵ سانتی‌متر، سرعت ۱۰۰ کیلومتر در ساعت |
| گاندو (تمساح ایرانی) | چابهار و ایرانشهر | طول حدود ۳ متر، گوشتخوار، به انسان حمله نمی‌کند |
| هوبره | مناطق خشک و دشت‌های نیمه‌بیابانی | پرنده مهاجر، طول حدود ۶۰ سانتی‌متر |
| گورخر ایرانی | نواحی داخلی و اطراف بیابان‌های ایران | طول بدن ۲ متر، وزن ۲۹۰ کیلوگرم |
بعضی از گونه‌های جانوری ایران مانند ببر مازندران (حدود ۵۰ سال پیش) و شیر ایرانی (حدود ۷۰ سال پیش در دزفول) از بین رفته‌اند.
به طور کلی، مهم‌ترین عاملی که موجب شده است برخی از گونه‌ها برای همیشه از بین بروند یا در معرض خطر قرار بگیرند، فعالیت‌های نادرست انسان است:
ایران دارای تنوع زیستی است. دلایل مهم حفاظت از زیستگاه‌ها عبارت‌اند از:
انسان از دیدن منظره‌های طبیعی لذت می‌برد. ما با دیدن جلوه‌های طبیعی به عظمت آفرینش خداوند پی می‌بریم. وقتی اوقات فراغت خود را در دامن طبیعت می‌گذرانیم احساس آرامش بیشتری می‌کنیم. اگر زیستگاه‌ها تخریب یا نابود شوند، انسان از نعمت استفاده و دیدن این زیبایی‌ها محروم می‌شود.
انسان، تنها موجود زندهٔ روی زمین نیست. سایر موجودات زنده نیز حق حیات دارند و مثل انسان، مخلوق خداوند هستند. انسان‌ها می‌توانند فقط در حدی که نیازهایشان را برآورده کنند از طبیعت بهره‌برداری کنند و حق ندارند زیاده‌روی در مصرف یا سودجویی، گیاهان یا حیوانات را نابود کنند.
همهٔ موجودات زنده برای ادامهٔ زندگی به یکدیگر وابسته هستند. وقتی برخی گونه‌های یک زیستگاه نابود می‌شوند، غذای برخی گونه‌های دیگر کم می‌شود و آن گونه نیز شروع به کاهش می‌کند؛ در نتیجه تعادل زندگی در آنجا به هم می‌خورد.
بعضی از جانوران و گیاهان منابع غذایی برای انسان هستند. بعضی از گیاهان خاصیت دارویی دارند و برای درمان بیماری‌ها استفاده می‌شوند. ایران یکی از کشورهای پرمحصول در زمینهٔ گیاهان دارویی است و توجه به فعالیت‌های علمی در زمینهٔ گیاهان دارویی می‌تواند کمکی جدی برای اقتصاد کشور باشد.
در کشور ما، سازمانی به نام سازمان حفاظت از محیط زیست وجود دارد که مهم‌ترین وظیفهٔ آن حفاظت از زیستگاه‌های طبیعی کشور و جلوگیری از تخریب و آلودگی آنهاست. یکی از مشاغل مهم در این سازمان، محیط‌بانی است.
محیط‌بانان از منطقهٔ تحت نظارت خود بازدید و همهٔ رویدادها یا فعالیت‌هایی را که موجب تخریب محیط زیست می‌شوند شناسایی می‌کنند. مواردی مانند قطع درختان، بوته‌کنی، شکار غیرقانونی، روشن کردن آتش، آلودگی رودخانه را به سازمان گزارش می‌دهند. تعدادی از محیط‌بانان شجاع و متعهد در سال‌های گذشته جان خود را برای حفظ محیط زیست کشور عزیزمان فدا کرده و شهید شده‌اند.
سازمان حفاظت محیط زیست، برخی از مناطق کشور را که در آنجا حفظ و تکثیر نسل جانوران یا گیاهان اهمیت خاصی دارد، به عنوان منطقهٔ حفاظت‌شده اعلام می‌کند. این منطقه ممکن است جنگل یا مرتع یا دشت و کوهستان باشد.
در منطقهٔ حفاظت‌شده، مقررات خاصی برای حفظ گیاهان و جانوران تعیین می‌شود؛ برای مثال، شکار و صید یا قطع درختان و از بین بردن گیاهان در این منطقه ممنوع است.
برای مثال، منطقهٔ جنگل‌های حرا در آب‌های خلیج فارس و دشت ارژن در فارس و اشترانکوه در لرستان از مناطق حفاظت‌شدهٔ کشور ما هستند.
| موضوع | نکته کلیدی |
|---|---|
| تنوع زیستی ایران | ۹۰۰۰ گونه گیاهی و ۶۰,۰۰۰ گونه حشره |
| گونه‌های در خطر انقراض | یوزپلنگ ایرانی، گاندو، هوبره، گورخر ایرانی |
| عوامل تخریب | تخریب زیستگاه، قطع درخت، شکار بیش از حد، آلودگی |
| دلایل حفاظت | شکرگزاری، لذت از زیبایی، حق حیات، وابستگی موجودات، فواید گیاهان و جانوران |
| سازمان مسئول | سازمان حفاظت از محیط زیست |
| منطقه حفاظت‌شده | مکان‌هایی با مقررات خاص برای حفظ گیاهان و جانوران |
| اصل ۵۰ قانون اساسی | حفاظت از محیط زیست وظیفهٔ عمومی است |