📘 درسنامه درس ۱۰: ایران، خانه ما

۱. ایران، سرزمین کهن

کشور ایران عزیز ما، دارای فرهنگ و تمدن چند هزار ساله و بسیار عمیق و ارزشمندی است. ایران دارای منابع طبیعی و انسان هوشیار و پرتوان فراوانی است. علت اصلی طمع برخی کشورهای استعمارگر به کشور ما نیز، همین منابع و استعدادهای فراوان و مقاومت مردم این سرزمین در مقابل زورگویی‌های دیگران است.

کشور ما یکی از کشورهای نسبتاً وسیع جهان است و اکنون پس از انقلاب اسلامی و با وجود تهاجم دشمنان، حتی یک مترمربع از آن نیز به دست بیگانگان نیفتاده است.

۲. موقعیت و وسعت ایران

• ایران در جنوب غربی قارهٔ آسیا واقع شده است.
• وسعت ایران ۱,۶۴۸,۱۹۵ کیلومتر مربع است.
• سیارهٔ زمین دارای پنج قارهٔ پهناور است. قارهٔ آسیا بزرگ‌ترین قارهٔ زمین است.

۳. جمعیت ایران

• جمعیت ایران در سال ۱۳۹۵ حدود ۸۰ میلیون نفر بوده است.
• عدهٔ زیادی از مردم ایران در شهرهای کوچک و بزرگ زندگی می‌کنند و تعدادی از مردم نیز در روستاها به سر می‌برند.
• عدهٔ کمی از هم‌وطنان ما نیز به صورت عشایری زندگی می‌کنند.

۴. تقسیمات کشوری ایران

برای ادارهٔ بهتر کشور، آن را به بخش‌هایی تقسیم کرده‌اند که به هریک استان می‌گویند. استان به وسیلهٔ استانداری اداره می‌شود. هر استان نیز به چند شهرستان تقسیم می‌شود. در هر شهرستان تعدادی شهر و روستا وجود دارد.

۵. شهرها چگونه اداره می‌شوند؟

شهرها توسط شورای اسلامی شهر و شهردار اداره می‌شوند. اعضای شورای شهر را مردم آن شهر انتخاب می‌کنند.

شهرداری مؤسسه‌ای است که برای ادارهٔ بهتر شهر به وجود آمده و خدماتی به ساکنان شهر ارائه می‌کند. کارکنان شهرداری برای داشتن شهری زیباتر و آسایش زندگی ساکنان شهر تلاش می‌کنند.

برخی از مهم‌ترین خدمات و وظایف شهرداری:

• ایجاد و نگهداری فضای سبز، نظافت و زیباسازی شهر
• احداث بوستان‌ها و مکان‌های ورزشی و تفریحی برای کودکان و بزرگسالان
• صدور پروانهٔ ساختمان، نظارت بر چگونگی ساختمان‌سازی و تلاش برای حفظ و تقویت هویت بومی و اسلامی در آنها
• توسعه و نظارت بر حمل و نقل عمومی (تاکسی، اتوبوس و مترو) و تأمین آنها برای رفت و آمد مردم
• ترویج دین‌داری و فضیلت‌های اخلاقی در فضای شهر
• احداث، تعمیر یا اصلاح راه‌های شهری، پل‌ها، تونل‌ها و...
• ایجاد خانه‌های سلامت و فرهنگ‌سراها برای ترویج سبک زندگی اسلامی و پرکردن صحیح اوقات فراغت

شهرداری برای انجام این خدمات باید پول زیادی هزینه کند. شهرداری بخشی از درآمد خود را از مردم و بخشی را از بودجهٔ عمومی کشور دریافت می‌کند. برای مثال، شهرنشینان باید هر سال مبلغی به عنوان عوارض نوسازی به شهرداری بپردازند.

۶. روستاها چگونه اداره می‌شوند؟

روستاها توسط شورای اسلامی روستا و دهیار اداره می‌شوند. برای تشکیل شورای اسلامی روستا، افراد با تجربه و مورد اعتماد روستا با رأی مردم انتخاب می‌شوند.

این شورا برای ادارهٔ روستا و بهتر شدن وضع آن اقداماتی از قبیل موارد زیر را انجام می‌دهد:

• جلب مشارکت و همکاری عمومی برای آبادانی بیشتر روستا
• شناسایی نیازهای مختلف روستا (مانند ساخت یا تعمیر مدرسه، پل، مسجد، قنات و...)
• تلاش برای رفع نیازها

۷. اشکال ناهمواری در ایران

همان‌طور که می‌بینید، همه جای ایران از نظر پستی و بلندی یکسان نیست. برخی از بخش‌های ایران مرتفع و بلند و بخش‌های دیگر پست و هموار هستند.

الف) نواحی مرتفع و بلند

• شمال: کوه‌های آذربایجان در شمال غربی ایران، رشته کوه البرز که مانند دیواری دریای خزر را از قسمت‌های داخلی کشور جدا می‌کند.
• غرب: رشته کوه زاگرس (با جهت شمال غربی – جنوب شرقی).
• مرکز و جنوب شرقی: کوه‌های بلند و پراکنده.

ب) نواحی پست و هموار

نواحی پست و هموار ایران شامل دشت‌ها و جلگه‌ها است:

• دشت‌ها به دلیل داشتن خاک مساعد و آب، هوای مناسب، حاصلخیزند.
• جلگه‌ها زمین‌های حاصلخیز و مناسبی برای کشاورزی هستند.
• در کوهپایه‌ها (فاصله بین شیب تند کوه و دشت)، علفزارهایی روییده است که از آنها به عنوان چراگاه استفاده می‌شود.

📌 خلاصه درس در یک نگاه